Sinds enige tijd ben ik actief in het onderwijsveld en adviseer ik met betrekking tot besturingsvraagstukken. In vrijwel alle gesprekken die ik heb gevoerd met bestuurders in het onderwijs heb ik geconstateerd dat de bestuurder ten opzichte van de Onderwijsinspectie een ondergeschikte positie kiest. De woorden “de inspectie” of “de inspecteur vind” of “de inspecteur komt en dan moet het voor elkaar zijn” liggen voor in de mond. Ik had laatst een afspraak maar die werd afgezegd omdat later in de week de Inspecteur zou komen. Alles op zij want de inspecteur komt!

Er moest nu nog heel veel gebeuren omdat dat bezoek aangekondigd werd. Alles moest nog op orde gebracht worden. Maar is het eigenlijk niet zo dat alles op orde moet zijn ongeacht een al of niet aangekondigd bezoek van de Inspecteur?

Natuurlijk een goede uitkomst van een Inspectiebezoek is natuurlijk wat je als bestuurder wilt. En natuurlijk wil je de boel op orde hebben. In de aanloop naar een inspectiebezoek heerst er een angstige en vooral nerveuze stemming in de school. Want ja dat ene moment, daar draait het om.

Inspecteur: Welkome gast of Boeman?

Is de inspecteur een graag geziene gast met de nadruk op gast (in school) of is hij de boeman die op alle slakken zout legt en zijn oordeel niet ter discussie gesteld mag worden en waarvoor we eigenlijk angst hebben?

In het laatste geval zie je een verschijnsel ontstaan dat lijkt op het uitvoeren van een toneelstuk “een blijspel in acht delen”. In iedere klas wordt een toneelstuk opgevoerd om de Inspecteur te gerieven. En wee je gebeente als je de tekst kwijt bent, ja dan heb je een onvoldoende te pakken. Angstig als we zijn kruipen we deemoedig achter de coulissen, geen applaus en vooral geen weerwoord kunnen geven.

We vergeten even dat we er voor de kinderen en de kinderen alleen zijn en dat we een gelijk doel hebben, die inspecteur en wij.

Regie Voeren

De vraag is echter hoe ik er voor kan zorgen dat de inspecteur werkelijk ziet wat er gebeurt op mijn scholen. Heb ik de regie over het bezoek of laat ik mij regisseren? We hebben eigenlijk nu al geconcludeerd dat er een gelijkluidend doel is. Dat betekent heel simpel dat je de boel op orde moet hebben, je gewoonweg moet voldoen aan de minimale eisen die aan je gesteld worden als organisatie, als individu die werkt binnen die schoolorganisatie.

Als je dat voor elkaar hebt dan heb je een positie gecreëerd die duidelijkheid schept, je weet waar je het over hebt, je hebt je meetinstrumenten op orde en je kunt gericht tonen wat gevraagd wordt. Belangrijker is om ook te kunnen uitleggen wat je hebt gedaan, waar je op stuurt en wat daarvan de resultaten zijn. Je kunt nuances aanbrengen daar waar nodig.

Je hebt een positie die in ieder geval qua kennis en inhoud gelijkwaardig is.

Stap 1: Hou de regie in handen. Zorg ervoor dat je de boel op orde hebt. Laat je niet verrassen.

Stap 2: Laat niemand toe in een van jou scholen die zich niet eerst bij jou gemeld heeft.

Stap 3: Laat je niet verleiden tot uitspraken over zaken waarover jij niet gaat.

–       Als er een Directeur is die gaat over onderwijsbeleid dan is de gesprekspartner voor dat deel die verantwoordelijke directeur.

–       Als er een financieel vraagstuk is dan moeten de vragen die daarover gesteld worden gesteld worden aan de financieel verantwoordelijke

–       Als er vragen gesteld worden over scholing, dan horen die thuis bij HRM.

Stap 4: Ga het gesprek aan, jij weet wat er werkelijk speelt, jij hebt vertrouwen in jou mensen, val ze nooit af. Ga niet meehuilen met de wolven.

Hou voor ogen dat je het zelfde doel hebt en maak van de inspecteur jou gesprekspartner en klankborder.

Makkelijker gezegd dan gedaan…

Ik hoor het u zeggen, “die praat gemakkelijk, hij zit niet in die sores wat denkt die wijsneus nu eigenlijk wel”. Het is ook eenvoudiger gezegd dan gedaan. Niet voor niets staan er in Nederland 16 miljoen voetbalcoaches langs de kant.

Veel hangt af hoe de organisatie is ingericht en hoe u uw positie kiest.  Is uw besturingsmodel toegerust op de complexiteit van de vraagstukken die u voor uw kiezen krijgt? Een inspecteur die op bezoek komt is daar maar een klein onderdeeltje van. Een schoolbestuur dat hulp zoekt bij het op orde brengen van zijn sturingsmodel krijgt geen onvoldoende maar een compliment omdat ze aan verbetering werkt. Niemand is te oud om bij te leren, ook een schoolbestuur niet.