Maatschappelijk rendement staat hoog op de agenda voor organisaties in het publieke en maatschappelijke domein. Gemeenten, zorgorganisaties, onderwijsinstellingen en andere organisaties in het sociale domein worden niet alleen beoordeeld op financiële resultaten, maar vooral op de waarde die zij toevoegen aan de samenleving.
Juist nu maatschappelijke vraagstukken complexer worden en publieke middelen onder druk staan, helpt maatschappelijk rendement organisaties om betere keuzes te maken. Door verder te kijken dan cijfers alleen, ontstaat inzicht in de maatschappelijke impact van beleid, projecten en investeringen.
Wat is maatschappelijk rendement?
Maatschappelijk rendement is de waarde of winst die ontstaat voor de samenleving door de activiteiten, investeringen of beleidskeuzes van een organisatie. Het gaat daarbij niet alleen om financiële opbrengsten, maar juist om de positieve effecten voor mensen, organisaties en de samenleving als geheel.
Denk bijvoorbeeld aan:
- een hogere kwaliteit van leven voor inwoners;
- meer zelfredzaamheid van cliënten;
- kortere wachttijden in de zorg;
- betere samenwerking tussen organisaties;
- een efficiëntere inzet van publieke middelen.
Maatschappelijk rendement kijkt dus verder dan de resultaten van vandaag. Het laat zien welke blijvende waarde een organisatie creëert voor de samenleving.
Waarom is maatschappelijk rendement belangrijk?
De samenleving verandert snel. Vergrijzing, personeelstekorten, toenemende zorgvraag, digitalisering en bestaanszekerheid vragen om nieuwe oplossingen. Tegelijkertijd moeten organisaties zorgvuldig omgaan met beschikbare middelen.
Maatschappelijk rendement helpt om bepaalde keuzes beter te onderbouwen. Door inzicht te krijgen in de maatschappelijke effecten van beleid en investeringen, kunnen organisaties gerichter sturen op resultaten die er echt toe doen.
Hoe kan je maatschappelijk rendement meten?
Hoewel maatschappelijke effecten niet altijd eenvoudig in cijfers zijn uit te drukken, betekent dat niet dat ze niet meetbaar zijn. Het meten van maatschappelijk rendement vraagt om een gestructureerde aanpak waarin zowel cijfers als ervaringen worden meegenomen.
1. Bepaal de maatschappelijke opgave
Iedere organisatie werkt aan een maatschappelijke uitdaging. Denk bijvoorbeeld aan het terugdringen van eenzaamheid, het verbeteren van de toegankelijkheid van zorg of het versterken van de leefbaarheid in een wijk.
Door de maatschappelijke opgave scherp te formuleren, ontstaat een duidelijke basis voor het meten van resultaten.
2. Stel concrete doelen vast
Vervolgens is het belangrijk om de ambitie te vertalen naar meetbare doelstellingen.
Bijvoorbeeld:
- minder wachtlijsten;
- hogere cliënttevredenheid;
- meer inwoners die zelfstandig kunnen wonen;
- betere samenwerking binnen de zorgketen.
Concrete doelen maken het mogelijk om later daadwerkelijk vast te stellen of het gewenste maatschappelijk rendement is behaald.
3. Kies passende indicatoren
Niet alles wat waardevol is, laat zich direct uitdrukken in euro’s. Daarom is het verstandig om verschillende soorten indicatoren te combineren.
Denk aan:
- doorlooptijden;
- kostenbesparingen;
- tevredenheidsonderzoeken;
- ervaringen van cliënten;
- resultaten van medewerkers en samenwerkingspartners.
Juist de combinatie van kwalitatieve en kwantitatieve informatie geeft een compleet beeld van de maatschappelijke impact.
4. Evalueer en stuur bij
Maatschappelijk rendement is geen eenmalige meting. Door resultaten regelmatig te evalueren en hierover het gesprek aan te gaan met stakeholders, ontstaat ruimte om beleid en uitvoering continu te verbeteren.
Lees meer over hoe wij werken aan het creëren van maatschappelijke impact.
In welke sectoren is maatschappelijke impact belangrijk?
Het maken van maatschappelijke impact speelt een rol binnen veel organisaties. Hoewel de invulling per sector verschilt, draait het steeds om dezelfde vraag: welke waarde creëren wij voor de samenleving?
Zorg
In de zorg draait maatschappelijk rendement om betere zorg én een hogere kwaliteit van leven. Niet alleen behandelen, maar ook voorkomen dat mensen zwaardere zorg nodig hebben.
Voorbeelden:
- Kortere wachttijden.
- Betere samenwerking tussen zorgprofessionals.
- Meer zelfredzaamheid voor cliënten.
- Meer aandacht voor preventie.
Gemeenten en overheid
Gemeenten en overheidsorganisaties staan dagelijks voor maatschappelijke opgaven, zoals woningnood, bestaanszekerheid, duurzaamheid en de toegankelijkheid van voorzieningen.
Voorbeelden:
- Schuldhulpverlening om problematische schulden te voorkomen.
- Betere samenwerking binnen het sociaal domein.
- Investeren in leefbare en veilige wijken.
- Efficiëntere inzet van publieke middelen.
Onderwijs
Binnen het onderwijs draait maatschappelijke impact om het bieden van gelijke kansen en het voorbereiden van leerlingen en studenten op de toekomst.
Voorbeelden:
- Voorkomen van schooluitval.
- Extra ondersteuning voor leerlingen die dat nodig hebben.
- Samenwerking tussen onderwijs, gemeenten en zorg.
- Vergroten van kansengelijkheid.
Sociaal domein
In het sociaal domein werken gemeenten, zorg- en welzijnsorganisaties samen aan passende ondersteuning voor inwoners.
Voorbeelden:
- Inwoners sneller naar de juiste hulp begeleiden.
- Eenzaamheid verminderen.
- Mantelzorgers ondersteunen.
- Mensen langer zelfstandig thuis laten wonen.
De rol van Anser bij maatschappelijk rendement
Bij Anser begint maatschappelijk rendement niet bij cijfers, maar bij het begrijpen van het maatschappelijke vraagstuk. Samen met bestuurders, managers en professionals onderzoeken we wat er écht speelt binnen een organisatie én in de samenleving.
Vanuit die basis helpen we organisaties om strategie te vertalen naar uitvoering. Dat kan betekenen dat we samenwerken aan een nieuwe organisatiestructuur, een toekomstbestendig organisatiemodel ontwikkelen of verschillende programma’s samenbrengen tot één integrale aanpak. Altijd met als doel om duurzame maatschappelijke waarde te creëren.
Wij geloven dat maatschappelijk rendement pas ontstaat wanneer plannen daadwerkelijk zichtbaar worden in de praktijk. Daarom kijken we niet alleen naar wat werkt voor de organisatie, maar vooral naar wat waarde toevoegt voor inwoners, cliënten, medewerkers en de samenleving als geheel.
Wil je eens sparren over een organisatievraagstuk of meer weten over wat we doen? Neem gerust contact op.
Bron: Larsen, V., & De Boer, L. (2011, oktober). Werken aan maatschappelijk rendement. Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.